Σαν σήμερα, στις 20 Οκτωβρίου 1827, ο συμμαχικός στόλος της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας συγκρούστηκε με τον οθωμανοαιγυπτιακό στόλο στον κόλπο του Ναυαρίνου, κοντά στην Πύλο. Η καταστροφή της αρμάδας του Ιμπραήμ Πασά έδωσε νέα ώθηση στην Ελληνική Επανάσταση, ύστερα από έξι χρόνια σκληρού και άνισου αγώνα.
Η ημερομηνία αναφέρεται και ως 8 Οκτωβρίου με το παλαιό ημερολόγιο. Η ναυμαχία θεωρείται η τελευταία μεγάλη σύγκρουση στην ιστορία που διεξήχθη αποκλειστικά με ιστιοφόρα πολεμικά πλοία. ⚓
📜 Η Συνθήκη του Λονδίνου και οι στόχοι των Μεγάλων Δυνάμεων
Το 1827, η Ελλάδα βρισκόταν σε κρίσιμη θέση. Ο Ιμπραήμ Πασάς, επικεφαλής των αιγυπτιακών δυνάμεων που είχαν σταλεί να συνδράμουν τους Οθωμανούς, είχε επεκτείνει τον έλεγχό του σε μεγάλο μέρος της Πελοποννήσου. Οι καταστροφές, οι εκτοπισμοί και ο κίνδυνος λιμού ενίσχυαν τις πιέσεις προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να παρέμβουν.
Η Βρετανία, η Γαλλία και η Ρωσία υπέγραψαν τον Ιούλιο τη Συνθήκη του Λονδίνου, με την οποία ζητούσαν ανακωχή και παραχώρηση αυτονομίας στους Έλληνες. Η ελληνική πλευρά αποδέχθηκε τη συμφωνία, όμως ο Ιμπραήμ ζήτησε χρόνο για να λάβει οδηγίες από την Κωνσταντινούπολη και το Κάιρο. Παράλληλα, οι Μεγάλες Δυνάμεις επιδίωκαν να προστατεύσουν τα δικά τους συμφέροντα και να διατηρήσουν την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Επικεφαλής του συμμαχικού στόλου ήταν ο Βρετανός αντιναύαρχος Έντουαρντ Κόδριγκτον, με τους Γάλλους και Ρώσους ναυάρχους Ανρί ντε Ρινί και Λογγίνο Χέυδεν.
💥 Πώς ξέσπασε η ναυμαχία
Στις 20 Οκτωβρίου, ο συμμαχικός στόλος εισήλθε στον κόλπο του Ναυαρίνου, όπου ήταν αγκυροβολημένος ο οθωμανικός και αιγυπτιακός στόλος. Οι ναύαρχοι επιδίωκαν να επιβάλουν την ανακωχή και να εμποδίσουν την επανέναρξη των επιχειρήσεων. Η κατάσταση, όμως, ήταν ιδιαίτερα τεταμένη.
Κατά τις αφηγήσεις για τα γεγονότα, η ένταση κλιμακώθηκε όταν βρετανική λέμβος πλησίασε αιγυπτιακό πυρπολικό για να ζητήσει την απομάκρυνσή του. Ακολούθησαν πυροβολισμοί και, στη συνέχεια, η σύγκρουση γενικεύτηκε σε όλο τον κόλπο. Τα πλοία βρίσκονταν σε πολύ μικρή απόσταση μεταξύ τους, ενώ τα πυρά έρχονταν και από τα γύρω οχυρά.
Η μάχη κράτησε ώρες. Τα συμμαχικά πληρώματα διέθεταν μεγαλύτερη εμπειρία και πειθαρχία, ενώ ο οθωμανικός και αιγυπτιακός στόλος υπερτερούσε αριθμητικά. Μέχρι το απόγευμα, μεγάλο μέρος της αρμάδας είχε καταστραφεί ή παραδοθεί. 🔥
⚓ Η έκβαση και η σημασία της
Οι εκτιμήσεις που παρατίθενται για τις απώλειες κάνουν λόγο για περίπου 654 νεκρούς και τραυματίες στη συμμαχική πλευρά και περίπου 6.000 στον οθωμανοαιγυπτιακό στόλο, ενώ περίπου 60 πλοία καταστράφηκαν. Οι αριθμοί διαφέρουν ανάλογα με την πηγή, αλλά η έκταση της καταστροφής ήταν μεγάλη.
Η ήττα αποδυνάμωσε καθοριστικά τη δυνατότητα των Οθωμανών και των Αιγυπτίων να συνεχίσουν τις επιχειρήσεις στη θάλασσα και στην Πελοπόννησο. Δεν σήμανε, ωστόσο, την άμεση ανεξαρτησία της Ελλάδας. Ακολούθησαν ο ρωσοτουρκικός πόλεμος και η γαλλική εκστρατεία στην Πελοπόννησο, ενώ χρειάστηκαν και νέες διπλωματικές παρεμβάσεις για την αποχώρηση των οθωμανικών δυνάμεων και την αναγνώριση του ελληνικού κράτους.
Η είδηση της νίκης έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης. Η πολιτική αποτίμηση, πάντως, δεν ήταν ενιαία: ενώ στη Γαλλία η ναυμαχία προβλήθηκε ως θρίαμβος, η βρετανική κυβέρνηση που διαδέχθηκε τον Τζορτζ Κάνινγκ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «απρόοπτο συμβάν». Ο ίδιος ο Κόδριγκτον απαλλάχθηκε από τα καθήκοντά του το 1828.
Το Ναυαρίνο έγινε σημείο καμπής στον Αγώνα του 1821 και ένα από τα γεγονότα που άνοιξαν τον δρόμο για την ανεξαρτησία της Ελλάδας. 🇬🇷⚓
About the Author
