Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης προκάλεσε αιφνιδιασμό και έντονη δυσαρέσκεια στην Αθήνα. 😠 Η απόφαση ανατρέπει τις προσδοκίες που είχε καλλιεργήσει η ελληνική διπλωματία, καθώς το κοινοβούλιο είχε απορρίψει τη συμφωνία το 2020 και η ανατολική Λιβύη θεωρούνταν μέχρι πρόσφατα βασικό εμπόδιο στην επικύρωσή της.
Η εξέλιξη δείχνει ότι η προσέγγιση της Αθήνας με το στρατόπεδο του Χαλίφα Χάφταρ δεν απέτρεψε τη μεταστροφή της Βεγγάζης. Η Ελλάδα είχε επιχειρήσει να διατηρήσει διαύλους επικοινωνίας τόσο με την ανατολική Λιβύη όσο και με την αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης, επιδιώκοντας παράλληλα συνομιλίες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. 🌊
💶 Στο τραπέζι η επανεξέταση ευρωπαϊκών κονδυλίων
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το iefimerida, στις Βρυξέλλες βρίσκεται σε εξέλιξη συζήτηση για το ενδεχόμενο επανεξέτασης της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς τη Βεγγάζη για τη διαχείριση του μεταναστευτικού. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εγκρίνει πρόσθετη χρηματοδότηση 25 εκατ. ευρώ για συνεργασία σε ζητήματα συνόρων, έρευνας και διάσωσης και αντιμετώπισης της διακίνησης μεταναστών.
Προς το παρόν, δεν υπάρχει απόφαση διακοπής των κονδυλίων ούτε επιβεβαιωμένη ελληνική πρωτοβουλία για την αναστολή τους. Η Αθήνα θα μπορούσε, ωστόσο, να ζητήσει να επανεξεταστεί η συνεργασία με την ανατολική Λιβύη υπό το φως των νέων δεδομένων. 🇪🇺
🔄 Πώς άλλαξε η στάση της Βεγγάζης
Για χρόνια, ο πρόεδρος της λιβυκής Βουλής Ακίλα Σάλεχ αμφισβητούσε τη νομιμότητα του μνημονίου, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση της Τρίπολης δεν είχε την απαραίτητη κοινοβουλευτική έγκριση για να το υπογράψει. Τη θέση αυτή είχε επαναλάβει και κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 2025.
Καθοριστική εξέλιξη ήταν η απομάκρυνση του Σάλεχ από την προεδρία του κοινοβουλίου, έπειτα από περίπου δώδεκα χρόνια, και η αντικατάστασή του από τον Ας Σαλίχ Αμπντελνάμπι αλ Ομπαϊντί. Στις 20 Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε ομόφωνα το μνημόνιο του 2019 και ανακάλεσε τις αποφάσεις με τις οποίες το είχε απορρίψει. 🏛️
Παράλληλα, η Τουρκία είχε αναπτύξει επαφές με την ανατολική Λιβύη, παρά την προηγούμενη στήριξή της στην κυβέρνηση της Τρίπολης κατά τον εμφύλιο. Στο επίκεντρο της προσέγγισης βρέθηκε ο Σαντάμ Χάφταρ, ο οποίος χαιρέτισε δημόσια την επικύρωση της συμφωνίας. Οι αναφορές για πιέσεις ή συγκεκριμένα ανταλλάγματα δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. 🤝
📣 Η αντίδραση της Αθήνας και της ΕΕ
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε την απόφαση, επαναλαμβάνοντας ότι το μνημόνιο είναι παράνομο και άκυρο, καθώς, κατά την ελληνική θέση, παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών. Η Αθήνα υπογράμμισε ότι οι μονομερείς αποφάσεις δεν αλλάζουν τη γεωγραφία και το Δίκαιο της Θάλασσας. ⚖️
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης επικοινώνησε με τους ομολόγους του από την Αίγυπτο και την Κύπρο. Την επικύρωση καταδίκασαν επίσης η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, εκφράζοντας την αλληλεγγύη της ΕΕ προς την Ελλάδα και την Κύπρο. 🇬🇷🇨🇾
🌊 Νέα ένταση νότια της Κρήτης
Η αλλαγή στάσης της Βεγγάζης επιβαρύνει το διπλωματικό περιβάλλον και ενόψει των σχεδιαζόμενων ερευνών υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης. Η Λιβύη έχει αμφισβητήσει ελληνικές θαλάσσιες παραχωρήσεις, ενώ η Αθήνα απορρίπτει τις αξιώσεις της και υποστηρίζει ότι η Κρήτη διαθέτει δικαιώματα υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Οι σεισμικές έρευνες της Chevron, που σύμφωνα με τον ενεργειακό σχεδιασμό προβλέπεται να αρχίσουν έως το τέλος του 2026, ενδέχεται να αποτελέσουν νέο πεδίο αντιπαράθεσης. Δεν υπάρχουν, πάντως, επιβεβαιωμένες ενδείξεις ότι η Λιβύη σχεδιάζει να παρεμποδίσει τις έρευνες. 🛢️
Η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου δεν αλλάζει τη νομική θέση της Ελλάδας, μεταβάλλει όμως τους πολιτικούς συσχετισμούς. Η ανατολική Λιβύη, στην οποία η Αθήνα είχε επενδύσει διπλωματικά, δεν αποτελεί πλέον ανάχωμα στην επικύρωση του μνημονίου. Στο εσωτερικό, η εξέλιξη προκάλεσε αντιδράσεις από κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία άσκησαν κριτική στην κυβερνητική πολιτική και ζήτησαν αλλαγή διπλωματικής στρατηγικής. 📍
About the Author
