† ΚΥΡΙΑΚΗ Δ΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ. Ἀνακομιδὴ τῶν ἱερῶν λειψάνων Κύρου καὶ Ἰωάννου τῶν ἀναργύρων (412).
Το Ευαγγελικό Ανάγνωσμα (Μτ. 8, 5 – 13), σήμερα, τέταρτη Κυριακή του Ματθαίου μιλά για την θεραπεία του δούλου του Εκατόνταρχου. Ο πρώτος λόγος του εκατόνταρχου προς το Χριστό ήταν: «Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός», Κύριε, ὁ δοῦλος μου εἶναι κατάκοιτος εἰς τὸ σπίτι. Επικαλείται το όνομα του Χριστού για να θεραπεύσει το δούλο. Πιστεύει ο εκατόνταρχος ότι ο Χριστός έχει τη δύναμη και τη βεβαιότητα ότι μπορεί να θεραπεύσει τον άρρωστο. Του αποκρίνεται ο Χριστός: «Ἐγὼ ἐλθὼν θεραπεύσω αὐτόν», Ἐγὼ θὰ ἔλθω καὶ θὰ τὸν θεραπεύσω. Και ο εκατόνταρχος, εκείνη τη στιγμή, δίνει την καλύτερη απάντηση που θα μπορούσε να δώσει. «Κύριε, οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς», Κύριε, δὲν εἶμαι ἄξιος γιὰ νὰ μπῇς κάτω ἀπὸ τὴν στέγην μου. Τόση ταπείνωση είχε αυτός ο άνθρωπος· ο οποίος ήταν ένας άρχοντας, με σπουδαίο αξίωμα, της πόλης της Καπερναούμ. Και συνεχίζει ο άρχοντας, λέγοντας: «καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι ὑπὸ ἐξουσίαν, ἔχων ὑπ’ ἐμαυτὸν στρατιώτας, καὶ λέγω τούτῳ, πορεύθητι, καὶ πορεύεται, καὶ ἄλλῳ, ἔρχου, καὶ ἔρχεται, καὶ τῷ δούλῳ μου, ποίησον τοῦτο, καὶ ποιεῖ», δηλαδή Διότι καὶ ἐγώ, ποὺ εἶμαι ἕνας ἄνθρωπος ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν ἄλλων, ἔχω ὑπὸ τὰς διαταγάς μου στρατιῶτες καὶ λέγω εἰς τοῦτον, «Πήγαινε», καὶ πηγαίνει, καὶ εἰς τὸν ἄλλον, «Ἔλα», καὶ ἔρχεται καὶ εἰς τὸν δοῦλον μου, «Κάνε τοῦτο», καὶ τὸ κάνει. Πόσο πολύ μεγάλο ήταν το ταπεινό φρόνημα του εκατόνταρχου! Εμείς έχουμε τέτοιο φρόνημα; Πιστεύουμε ότι δεν είμαστε άξιοι να μας επισκεφθεί ο Χριστός; Και πότε μπορεί να μας επισκεφθεί ο Χριστός; Όταν μεταλαμβάνουμε το Σώμα και το Αίμα Του. Εκείνη τη στιγμή, ο Χριστός εισέρχεται μέσα μας. Πιστεύουμε ότι είμαστε ανάξιοι να βάλουμε μέσα μας το Χριστό; Να Τον βάλουμε στην καρδιά μας; Εκεί που είμαστε γεμάτοι αμαρτίες και πρώτος εγώ; Νομίζω πως όχι. Γιατί πιστεύουμε ότι είμαστε κάποιοι. Νομίζουμε ότι είμαστε σπουδαίοι. Και πρώτος το πιστεύει ο εαυτός μου. Νομίζουμε ότι η μετάληψη του Σώματος και του Αίματος είναι δικαίωμά μας. Αλλά όχι. Δεν πιστεύουμε ότι η μετάληψη είναι ίαση και κάθαρση από τις αμαρτίες μας. Και αυτό, από πού το συμπεραίνουμε; Από το γεγονός, ότι δεν αλλάζουμε τον εαυτό μας. Δεν προσπαθούμε να αλλάξουμε την κακή πτυχή του εαυτού μας. Γιατί δεν μας βολεύει. Γιατί δεν θέλουμε να αλλάξουμε. Η αλλαγή προϋποθέτει αγώνα και θέληση. Δυστυχώς, δεν έχουμε ούτε το ένα ούτε το άλλο. Ας προσπαθήσουμε, να αλλάξουμε τρόπο σκέψης. Για να μπορέσει να μας επισκεφθεί και ο Χριστός στις καρδιές μας.
1. Εύρεση των Τιμίων Λειψάνων των Αγίων Αναργύρων Κύρου και Ιωάννου
Αγωνίσθηκαν και οι δύο στα χρόνια του Διοκλητιανού (292 μ.Χ.). Ο Κύρος καταγόταν από την Αλεξάνδρεια και ο Ιωάννης από την Έδεσσα. Άριστα καταρτισμένοι στην ιατρική επιστήμη, προσέφεραν τις υπηρεσίες τους αφιλοκερδώς στους φτωχότερους συνανθρώπους τους. Και όχι μόνο δεν έπαιρναν χρήματα από κανένα, αλλά και οι ίδιοι έδιναν τα δικά τους, μέχρι που έμειναν φτωχοί. Γι’ αυτό και επονομάστηκαν Ανάργυροι. Μαζί με την ιατρική βοήθεια που προσέφεραν στους πάσχοντες, μετέδιδαν σ’ αυτούς και τη σωτήρια αλήθεια του Ευαγγελίου. Τα λόγια τους έδωσαν φως του Χριστού σε πολλούς ειδωλολάτρες. Άλλα η δράση τους καταγγέλθηκε στις αρχές, με αποτέλεσμα να τους αποκεφαλίσουν και άξια να πάρουν το στεφάνι του μαρτυρίου. Τότε οι χριστιανοί τους έθαψαν κρυφά, και όταν αυτοκράτορας ήταν ο Αρκάδιος και Αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας ο Θεόφιλος (400 μ.Χ.), τα άγια λείψανα τους βρέθηκαν και με πανηγυρικό τρόπο έγινε η ανακομιδή τους. Πολλοί, μάλιστα, ασθενείς που άγγιξαν αυτά, θεραπεύθηκαν. Έτσι, επιβεβαιώνεται ότι οι «δίκαιοι εἰς τὸν αἰῶνα ζώσι, καὶ ἐν Κυρίῳ ὃ μισθὸς αὐτῶν» (Σοφία Σολομώντος, ε’ 15). Οι δίκαιοι δηλαδή, ζουν αιώνια, και η ανταμοιβή που αρμόζει σ’ αυτούς βρίσκεται στα χέρια του Κυρίου.
2. Άγιος Παππίας
Υπήρξε και αυτός ολοκαύτωμα στην πολυάριθμη σειρά των επί Διοκλητιανού και Mαξιμιανού (301 μ.Χ.) μαρτυρικών θυμάτων. Μόνο δια το ότι πίστεψε στον Χριστό και δεν θέλησε ν’ αρνηθεί την πίστη του, φυλακίστηκε και βασανίστηκε για μέρες ολόκληρες. Επειδή όμως έμεινε αμετάθετος στην πίστη του, αποκεφαλίστηκε και ανέβηκε νικηφόρος στα ουράνια.
3. Άγιος Σέργιος ο δίκαιος ο Μάγιστρος
Ο Άγιος και δίκαιος Σέργιος, καταγόταν από την κωμόπολη Νικήτια της Αμάστρισου, του Εύξεινου Πόντου. Η οικογένεια του ήταν αριστοκρατικής καταγωγής και συνδεόταν με συγγενικούς δεσμούς με εκείνη της αυτοκράτειρας Θεοδώρας, συζύγου του αυτοκράτορα Θεόφιλου. Έκανε λαμπρές σπουδές και γρήγορα έφθασε σε υψηλά στρατιωτικά και πολιτικά αξιώματα. Αν και ο Θεόφιλος ήταν θερμός υποστηρικτής των εικονομάχων, ο Σέργιος παρέμεινε πιστός στην ορθόδοξη πίστη και κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες για την αναστύλωση των Ιερών Εικόνων. Αναδείχθηκε δε και προστάτης πολλών υπερασπιστών των αγίων εικόνων, κατά τον από του Θεόφιλου διωγμό. Μετά δε το θάνατο του Θεόφιλου, συνετέλεσε τα μέγιστα και εξάντλησε όλη την επιρροή του για να ενισχυθεί η γνώμη της Θεοδώρας για τη σύγκληση Οικουμενικης Συνόδου, για την αναστύλωση των Εικόνων. Εκοιμήθη ειρηνικά στην Κρήτη και ετάφη στη μονή του Μαγίστρου. Αργότερα τα άγια λείψανά του μετακομίσθηκαν με μεγάλες τιμές και ετάφησαν στη Μονή της Υπεραγίας Θεοτόκου την οποία έκτισε ο ίδιος στον κόλπο της Νικομήδειας, η οποία λεγόταν του Νικητιάνου επειδή ο κτήτοράς της καταγόταν από την κωμόπολη Νικήτια.
4. Άγιος Μακεδόνιος
Ο Άγιος Μακεδόνιος μαρτύρησε αφού του έκοψαν τα δάκτυλα των χεριών και των ποδιών.
5. Όσιος Ουλκιανός
Ο Όσιος Ουλκιανός απεβίωσε ειρηνικά.
6. Άγιος Παύλος ο ιατρός
Ο Άγιος Παύλος ο ιατρός απεβίωσε ειρηνικά.
7. Άγια Δύο Παιδιά
Τα Άγια Δύο Παιδιά μαρτύρησαν δια σταυρικού θανάτου.
8. Όσιος Μωυσής ο Αναχωρητής
Ο Όσιος Μωυσής ο Αναχωρητής απεβίωσε ειρηνικά.
9. Άγιος Δονάγος επίσκοπος Λιβύης
Ο Άγιος Δονάγος επίσκοπος Λιβύης μαρτύρησε δια πυρός.
10. Άγιοι Εβδομήντα Μάρτυρες οι εν Σκυθοπόλει
Όλοι αυτοί οι Άγιοι μαρτύρησαν δια ξίφους. Ένας από αυτούς, ο Άγιος Βασίλειος τιμάται και στις 6 Ιουλίου.
11. Άγιοι Τρεις Μάρτυρες από τη Γαλατία
Οι Άγιοι Τρεις Μάρτυρες από τη Γαλατία μαρτύρησαν δια ξίφους.
12. Όσιος Μάγνος
Ο Όσιος Μάγνος απεβίωσε ειρηνικά προσευχόμενος.
13. Όσιοι Σέργιος και Γερμανός οι θαυματουργοί οι εν Βαλάμη
Οι Όσιοι Σέργιος και Γερμανός εγκαταστάθηκαν στη νήσο Βαλάμη το 1329 μ.Χ. και προσπάθησαν να διαδώσουν τον Χριστιανισμό κάτω από δύσκολες συνθήκες. Οι Όσιοι Σέργιος και Γερμανός κοιμήθηκαν περί το 1353 μ.Χ.
14. Σύναξη της Παναγίας Μεγαλομάτας στην Σκιάθο
Ο Ναός της Παναγίας, κτίσμα μεταξύ του 16ου και 17ου αιώνα μ.Χ., από τον οποίο έχει διασωθεί η εφέστιος εικόνα της Παναγίας της Μεγαλομάτας, την οποία και περιγράφει ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στο διήγημά του «Τα Κρούσματα», εόρταζε το Σάββατο του Ακαθίστου. Είχε όμως την τύχη και των άλλων σαράντα παρεκκλησίων του Κάστρου. Μετά την εγκατάλειψη του Φρουρίου το 1830 μ.Χ. και την επιστροφή των Σκιαθιτών στο χώρο της πάλαι ποτέ βυζαντινής πολίχνης, όπου έχτισαν την σημερινή πόλη της Σκιάθου, ο ναΐσκος ερειπώθηκε και κατέρρευσε. Εξαίρεση βέβαια αποτελούν οι τέσσερεις ενοριακοί Ναοί που διατηρήθηκαν έως των ημερών μας. Μόλις τον χειμώνα του 2010 μ.Χ. ο Ναός αποκαθάρθηκε από τις προσχώσεις. Κατά τις εργασίες αποκαλύφθηκε το σωζόμενο δάπεδο του ναΐσκου, η είσοδος, η διαγράμμιση του αγίου βήματος καθώς και ίχνη τοιχογραφίας και κονιάματος. Στο σημείο της εισόδου ο Ναΐσκος συγκοινωνούσε με άλλο ορθογώνιο δώμα που πιθανώς χρησιμοποιούνταν ως πρόναος, το οποίο γειτνίαζε με τα λουτρά. Εντοπίστηκαν ακόμη κάποια μικροαντικείμενα όπως και ένα μικρό κανόνι σε άριστη κατάσταση. Μετά την αποκάλυψη των ερειπίων του Ναού πλήθος σκιαθιτών επισκέφτηκε το Κάστρο, και όλων η γνώμη συνηγορούσε στο να καθιερωθεί και εδώ υπαίθρια Αγρυπνια, όπως καθιερώθηκε λίγα χρόνια πιο μπροστά και στον άλλο ερειπωμένο Ναό του Κάστρου, τον αφιερωμένο στην Κοίμηση, την Παναγία την Πρέκλα, που είχε την τύχει να αποκαλυφθούν και εκείνου τα ερείπια. Έτσι καθιερώθηκε να τελείται η εξοχική αυτή Αγρυπνία την τελευταία Κυριακή του Ιουνίου, ώστε να είναι αφορμή να επισκεφθεί κανείς το Κάστρο, τον Ιούνιο, που από Απρίλιο έως Αύγουστο έχει κάθε μήνα ένα τουλάχιστον πανηγύρι στις Εκκλησίες του. Η Αγρυπνία αρχίζει με την Ακολουθία του Όρθρου του Ακαθίστου, που τελείται κατά παράβαση της Τάξεως, ιδιαιτέρως την ημέρα αυτή, καθώς ο Ναός της Παναγίας ετιμάτο στην εορτή του Ακαθίστου, και ακολούθως λαμβάνει χώρα η Θεία Λειτουργία. Η πρώτη Αγρυπνία έγινε το 2011 μ.Χ.
15. Ανακομιδή Ιερών Λειψάνων της Οσίας Θεοκτίστης
Τη πρώτη Κυριακή, μεταξύ 23ης και 30ής Ιουνίου μηνός, εν Μηθύμνη μνήμην επιτελούμεν της ανακομιδής των ιερών λειψάνων της Όσιας μητρός ημών Θεοκτίστης (1960).
