📜 Στις 10 Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά της Θανατικής Ποινής, η ιστορία της Ελλάδας θυμίζει μια εποχή κατά την οποία οι εκτελέσεις μετατρέπονταν σε δημόσιο θέαμα. Το 1925, χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στη Μαλακάσα για να παρακολουθήσουν τον τουφεκισμό του 24χρονου Τηλέμαχου «Μάκη» Μπασιάκου, ο οποίος είχε καταδικαστεί για ληστεία και φόνο.
👥 Η μαζική προσέλευση του κοινού ανέδειξε τον παραδειγματικό χαρακτήρα που είχαν οι δημόσιες εκτελέσεις, αλλά και τη σκληρότητα με την οποία αντιμετωπίζονταν ως θέαμα. Για δεκαετίες, το κράτος επιδίωκε να αποτρέψει το έγκλημα εκθέτοντας δημόσια την εκτέλεση των καταδικασμένων.
🪓 Με την εγκαθίδρυση της βασιλείας του Όθωνα, η λαιμητόμος έγινε ο επίσημος τρόπος εκτέλεσης. Η «καρμανιόλα» μεταφέρθηκε στην Ελλάδα από τη Γαλλία μαζί με δύο δημίους, οι οποίοι είχαν αναλάβει να εκπαιδεύσουν Έλληνες στον χειρισμό της. Αργότερα, χρέη δημίου αναλάμβαναν κατάδικοι, ενώ οι εκτελέσεις πραγματοποιούνταν κυρίως στο Ναύπλιο, αλλά και σε άλλες περιοχές της χώρας.
🚢 Η κινητή λαιμητόμος μεταφερόταν όπου είχε προγραμματιστεί εκτέλεση. Το 1887, το πολεμικό ατμόπλοιο «Ευρώτας» μετέφερε τα τμήματά της σε λιμάνια της χώρας για εννέα εκτελέσεις, στο πλαίσιο μιας χρονιάς κατά την οποία πραγματοποιήθηκαν συνολικά 50.
🔫 Η καρατόμηση καταργήθηκε οριστικά το 1913 και αντικαταστάθηκε από τον τουφεκισμό. Οι δημόσιες εκτελέσεις συνεχίστηκαν, μέχρι το 1931, όταν καταργήθηκε ο δημόσιος χαρακτήρας τους και προβλέφθηκε να πραγματοποιούνται σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους των σωφρονιστικών καταστημάτων.
🇬🇷 Η θανατική ποινή καταργήθηκε στην Ελλάδα το 1993 και κατοχυρώθηκε συνταγματικά το 2001. Ο τελευταίος άνθρωπος που εκτελέστηκε στη χώρα ήταν ο Βασίλειος Λυμπέρης, το 1972. Το 1960 είχε εκτελεστεί η Σταυρούλα Γκουβούση, η πρώτη γυναίκα που θανατώθηκε σε καιρό ειρήνης στην Ελλάδα.
🌍 Παρά τη διεθνή κινητοποίηση κατά της θανατικής ποινής, οι εκτελέσεις εξακολουθούν να καταγράφονται σε πολλές χώρες. Σύμφωνα με την έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας που παρατίθεται στο δημοσίευμα, το 2025 καταγράφηκαν 2.707 εκτελέσεις σε 17 χώρες — αύξηση 78% σε σχέση με το 2024.
📈 Στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνονται οι εκτελέσεις στην Κίνα, καθώς η χώρα δεν δημοσιοποιεί επίσημα στοιχεία. Το Ιράν καταγράφεται στη δεύτερη θέση, με 2.159 εκτελέσεις, ενώ ακολουθούν η Σαουδική Αραβία με 356, η Υεμένη με 51 και οι Ηνωμένες Πολιτείες με 47.
⛓️ Η ίδια έκθεση καταγράφει τουλάχιστον 2.334 νέες θανατικές καταδίκες σε 48 χώρες και περισσότερους από 25.500 ανθρώπους σε πτέρυγες μελλοθανάτων. Επτά δεκαετίες μετά την καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας κατά της Θανατικής Ποινής, η συζήτηση για την εφαρμογή της παραμένει ανοιχτή σε μεγάλο μέρος του κόσμου.
About the Author
