Προκόπης Παυλόπουλος: Η ΕΕ πρέπει να έχει ενεργό ρόλο στην οριοθέτηση της ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου

Την άμεση και θεσμική εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη διαδικασία οριοθέτησης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης των κρατών-μελών με τρίτες χώρες, και ιδίως με την Τουρκία, προτείνει ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας και ακαδημαϊκός Προκόπης Παυλόπουλος.

Σε άρθρο του, το οποίο είχε δημοσιευθεί αρχικά στις 25 Ιουνίου 2020 και αναδημοσιεύεται με αφορμή τις τελευταίες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Προκόπης Παυλόπουλος υποστηρίζει ότι η οριοθέτηση της ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου δεν αποτελεί αποκλειστικά εθνικό ζήτημα, αλλά αφορά ευθέως και τα συμφέροντα της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

🌊 Η ΑΟΖ των κρατών-μελών και η Ευρωπαϊκή Ένωση

Σύμφωνα με την ανάλυση του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει αυτοτελή νομική προσωπικότητα και έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, γνωστή ως «Σύμβαση του Montego Bay».

Ο κ. Παυλόπουλος επισημαίνει ότι η Σύμβαση αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου και, ως εκ τούτου, οι κανόνες της πρέπει να γίνονται σεβαστοί τόσο από τα κράτη-μέλη όσο και από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στο πλαίσιο αυτό, υποστηρίζει ότι η ΕΕ έχει έννομο συμφέρον να συμμετέχει στις διαδικασίες οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ ενός κράτους-μέλους και ενός τρίτου κράτους.

🇬🇷🇨🇾 Η Ελλάδα και η Κύπρος στο επίκεντρο

Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας θεωρεί ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα και την Κύπρο, λόγω των διαφορών που έχουν με την Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως αναφέρει, οποιαδήποτε προσπάθεια περιορισμού των δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου βάσει του Δικαίου της Θάλασσας δεν αφορά μόνο τα δύο κράτη, αλλά μπορεί να επηρεάσει συνολικά την οριοθέτηση της ΑΟΖ της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κατά τον ίδιο, η ΕΕ θα πρέπει να αναλάβει τις δικές της ευθύνες και να αξιοποιήσει το θεσμικό και πολιτικό της βάρος απέναντι σε πρακτικές που θεωρεί ότι παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο.

⚖️ «Κλειδί» η Σύμβαση του Montego Bay

Ο Προκόπης Παυλόπουλος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη Σύμβαση του Montego Bay, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Στο άρθρο του υπογραμμίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση προσχώρησε αυτοτελώς στη Σύμβαση τον Απρίλιο του 1998 και, κατά συνέπεια, το σχετικό νομικό πλαίσιο αποτελεί τμήμα του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου.

Με βάση αυτή την προσέγγιση, θεωρεί ότι η Ελλάδα θα πρέπει να επιδιώκει την ενεργό συμμετοχή της ΕΕ στις διαδικασίες οριοθέτησης με τρίτα κράτη, καθώς κάτι τέτοιο θα ενίσχυε τη διαπραγματευτική της θέση.

🇹🇷 Η Τουρκία και το «τουρκολιβυκό μνημόνιο»

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Τουρκία και στο λεγόμενο «τουρκολιβυκό μνημόνιο», το οποίο ο κ. Παυλόπουλος χαρακτηρίζει νομικά ανυπόστατο και υποστηρίζει ότι βρίσκεται σε αντίθεση με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Όπως υποστηρίζει, η εφαρμογή μιας τέτοιας συμφωνίας θα μπορούσε να δημιουργήσει αρνητικό προηγούμενο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών όχι μόνο στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και σε άλλες θαλάσσιες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η Τουρκία επιδιώκει μέσω της αμφισβήτησης των ελληνικών και κυπριακών δικαιωμάτων να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακής δύναμης στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

🇪🇺 «Η ΕΕ να αναλάβει τις ευθύνες της»

Στον επίλογο της ανάλυσής του, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας υποστηρίζει ότι η Ελλάδα και η Κύπρος θα πρέπει να ζητούν ευθέως τη σύμπραξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις διαδικασίες οριοθέτησης ΑΟΖ με τρίτες χώρες.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στις διαπραγματεύσεις με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και κυρίως την Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι η ενεργός παρουσία της ΕΕ θα μπορούσε να προσδώσει μεγαλύτερο θεσμικό και πολιτικό βάρος στις σχετικές συμφωνίες.

Ο κ. Παυλόπουλος καταλήγει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο ως μια αποκλειστικά ελληνοτουρκική ή ελληνοκυπριακή υπόθεση, καθώς, όπως υποστηρίζει, συνδέονται άμεσα με τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της ίδιας της Ένωσης.

Ο Προκόπης Παυλόπουλος είναι πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ακαδημαϊκός και πανεπιστημιακός.